Z uznaniem przyjmujemy zapowiedź wsparcia rozwoju technologii wychwytywania, składowania i wykorzystania CO₂ (CCS/CCU) w Polsce. Jednocześnie zwracamy uwagę, że zbyt ogólne ujęcie tej deklaracji może w przyszłości utrudnić skuteczne wdrażanie rozwiązań oraz ograniczyć tempo rozwoju sektora. W związku z tym rekomendujemy:
1. Doprecyzowanie zakresu planowanego wsparcia tak, aby obejmowało ono wszystkie elementy łańcucha technologicznego CCS, w tym również alternatywne formy transportu CO₂ — na przykład drogą lądową lub kolejową. Jest to szczególnie istotne w początkowym etapie realizacji projektów, kiedy infrastruktura rurociągowa może nie być jeszcze w pełni dostępna dla przemysłu. Z perspektywy efektywności systemu wsparcia warto również jasno wskazać jego planowaną formułę. Przemysł konsekwentnie podkreśla, że kluczowe znaczenie miałyby w tym kontekście mechanizmy oparte na węglowych kontraktach różnicowych (Carbon Contracts for Difference – o których pisaliśmy w toku projektu CCUS.pl), wzorowane na sprawdzonych rozwiązaniach funkcjonujących już w energetyce. Uzupełniająco wskazane byłoby włączenie instrumentów pośrednich, takich jak „zielone” zamówienia publiczne, które mogłyby stanowić dodatkowy impuls dla rozwoju rynku technologii niskoemisyjnych. Uwzględnienie tego aspektu w dokumentach strategicznych nabiera szczególnego znaczenia w świetle planowanej na 2026 rok aktualizacji unijnej dyrektywy dotyczącej zamówień publicznych.
2. Wykreślenie w pkt 2 lit. C, która nie bierze pod uwagę tego, że technologia CCS jest kluczowa dla dekarbonizacji sektorów, w których występują emisje procesowe. Próba określania ram czasowych dla stosowania CCS w polskiej gospodarce może obniżać sygnały rynkowe, a tym samym negatywnie wpłynąć na proces wdrażania tej technologii. W związku z tym proponujemy zastąpienie pkt 2 lit. C aspektem świadomości i akceptacji społecznej – czynników kluczowych dla budowania sprzyjającego rozwojowi CCS środowiskowi społeczno-politycznego. Jest to również uzasadnione mając na uwadze trwające prace zainicjowane przez Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie opracowania strategii komunikacyjnej dla technologii CCS – jako jednego z kluczowych aspektów wdrażania tej technologii (obok np. zapewnienia sprzyjającego otoczenia regulacyjnego, czy wsparcia finansowego dla rozwoju technologii CCS).
Powyższemu zagadnieniu poświęciliśmy raport pt. „Akceptacja społeczna technologii CCUS w Polsce”.
3. Ponowny przegląd celów określonych dla technologii CCS. Przyjęte wartości wydają się być zawyżone względem stanu rzeczywistego. Np. obecnie w Polsce nie ma dwóch operacyjnych instalacji CCS, podczas gdy proponowana tabelka wskazuje obecnie na taki stan rozwoju. Mając na uwadze powyższe, proponujemy odpowiednio następujące wartości: „Wartość bazowa”: 0; „Cel pośredni na 2030”: 1 (Kujawy); „Cel na 2035”: 5 instalacji.
WiseEuropa aktywnie angażuje się w krajowe i międzynarodowe projekty związane z technologiami CCS/CCU. Jeden z aktualnych projektów – Green Horizon – ma na celu wzmocnienie działań na rzecz lepszego zarządzania emisjami dwutlenku węgla (Carbon Management, CM) w Polsce, Bułgarii, Rumunii i Łotwie. Projekt koncentruje się na rozwijaniu potencjału instytucji publicznych oraz organizacji społecznych. Dzięki promowaniu dobrego zarządzania i przejrzystości partnerzy inicjatywy chcą przyczynić się do osiągania realnych korzyści dla klimatu i ograniczania ryzyk społecznych w regionie.
